آموزش اقتصاد سنجی چیست + معرفی منابع آموزش اقتصاد سنجی

آموزش اقتصاد سنجی چیست + معرفی منابع آموزش اقتصاد سنجی
  • امروز : دوشنبه - 4 مهر - 1401
اخبار اقتصادی امروز : 0

سرخط اخبار اقتصادی

درخواست مهم یک مقام کارگری از وزیر کار پیگیری معیشت و حقوق و دستمزد کارگران و بازنشستگان اتوبوس مدرسه به خط پایان رسید بانک‌ها گنج پیدا کردند؟ برنامه جدید اقلیم کردستان عراق برای واردات خودرو سقوط قیمت فلزات از کجا آب می‌خورد؟ چرا فقها کل بانکداری جهانی را قبول ندارند؟ مردم یارانه‌های نقدی را کجا هزینه می‌کنند؟ خودروی رویایی هیوندا با امکانات باورنکردنی + عکس بدبینی فیچ به بازار فلزی‌ها سرویس‌های اختصاصی ایرانسل برای معدنکاری دیجیتال خارجی‌ها چطور صاحب ملک می‌شوند؟ منتظر تغییر قیمت این خودروها نباشید جزئیات جدید از وام فرزندآوری خبرهای بد تورمی از بلوار میرداماد اعزام روزانه ۲۵۰۰ اتوبوس از مشهد مقدس به سایر شهرها برای بازگشت زائران خبر مهم ایران‌خودرو درباره تولید ۲۰۷ دو رنگ‌ سایت وزارت اقتصاد هک نشده است تورم نان در اروپا ۶ برابر شد +نمودار افزایش چشمگیر قیمت مسکن در پایتخت پرونده‌هایی از رسوایی مارک زاکربرگ غباروبی از یک مصوبه رد شده ؛داشتن مکانی برای اعتراض عقلانی است گام کلیدی روسیه در ارزهای دیجیتال/ آغاز پرداخت‌های بین‌المللی قیمت جدید محصولات ایران‌خودرو + جدول

27

آموزش اقتصاد سنجی چیست + معرفی منابع آموزش اقتصاد سنجی

  • کد خبر : 238322
  • 08 شهریور 1401 - 2:47
آموزش اقتصاد سنجی چیست + معرفی منابع آموزش اقتصاد سنجی
در این مقاله می‌خواهیم تا حد امکان به مبحث مهم آموزش اقتصاد سنجی بپردازیم و هر آنچه لازم است درباره آن بدانید را در اختیار شما قرار دهیم.

لغت اقتصاد سنجی که معادل انگلیسی econometrics است، به اندازه‌گیری اقتصادی اشاره دارد. هرچند که اندازه‌گیری، قسمت پراهمیتی از اقتصاد سنجی را شکل می‌دهد، ولی وسعت اقتصاد سنجی خیلی بزرگ‌تر از این‌هاست. ریاضیات و آمار، از عناصر مهم آموزش اقتصاد سنجی هستند. اقتصاد سنجی سعی می‌کند به وسیله ریاضی و نتایج عددی، به ایده‌های اقتصادی بپردازد. به عبارتی دیگر، در اقتصاد سنجی، برای تحلیل و بررسی پدیده‌های اقتصادی، از ابزارهای نظریه اقتصاد، ریاضیات و استدلال و استنتاج آماری استفاده می‌شود. هنر یک اقتصاد دان در این است که بتواند گروهی از مفروضات را که به قدر کافی خاص و واقع‌بینانه هستند را پیدا نماید و از داده‌های در دسترس، به بهترین نحو ممکن بهره ببرد.

بنابراین اقتصاد سنجی، ترکیبی از تئوری اقتصادی، آمار اقتصادی، اقتصاد ریاضی و همچنین آمار ریاضی است. پس لازم است برای این که اقتصاد سنجی را درک کنید، بر آمار و ریاضی نسبتاً مسلط باشید. وقتی که معادلات ریاضی مربوط به اقتصاد سنجی را اثبات می‌کنید و یا این که دیگر عملیات‌های ریاضی مربوطه را انجام می‌دهید، از علم حسابان نیز کمک می‌گیرید. مباحث خرد و کلان نیز از پیش‌نیازهای آموزش اقتصاد سنجی است که باید بر آن مسلط باشید. به همین جهت، پیشنهاد می‌دهیم که اقتصاد خرد و کلان را حتماً بیاموزید. قبل از اینکه به سراغ ادامه مقاله برویم مایلم آموزش اقتصاد سنجی فرادرس را به شما معرفی کنم؛ اگر تمایل دارید تا اقتصاد سنجی را به کمک فیلم های آموزشی بیاموزید می‌توانید از آموزش‌های فرادرس استفاده کنید.

روش سنجی اقتصاد سنجی

روش‌شناسی در آموزش اقتصاد سنجی، بسیار اهمیت دارد. اقتصاددانان چگونه یک مسئله اقتصادی را تحلیل و بررسی می‌کنند؟ یعنی از چه متدولوژی استفاده می‌کنند؛ هرچند که تعداد مکاتب فکری درباره روش سنجی اقتصاد سنجی زیاد است، ولی اغلب از همان روش سنتی استفاده می‌کنند. در روش سنتی، در اقتصاد و بقیه علوم اجتماعی و رفتاری، تحقیقات تجربی انجام می‌شود. به طور کلی، روش سنجی اقتصاد سنجی، طبق موارد زیر، جلو می‌رود:

  • نظریه یا فرضیه بیان می‌شود.
  • مدل ریاضی نظریه مشخص می‌گردد.
  • مدل آماری یا مدل اقتصاد سنجی مشخص می‌گردد.
  • داده‌های لازم جمع‌آوری می‌شود.
  • پارامترهای مدل اقتصاد سنجی، برآورد می‌شود.
  • فرضیه مورد نظر، مورد آزمایش قرار می‌گیرد.
  • از عنصر پیش‌بینی استفاده می‌شود.
  • جهت اهداف کنترلی و یا سیاسی، از مدل استفاده می‌شود.

جهت درک بهتر این مراحل، بیایید نظریه مشهور مصرف کینزی یا همان Keynesian theory of consumption را بررسی کنیم. نظریه مصرف کینزی می‌گوید “قاعده اصلی روانشناسی این است که ما انسان‌ها، به طور میانگین، اصولاً وقتی درآمدمان افزایش پیدا می‌کند، مصرفمان را نیز بیشتر می‌کنیم. اما این افزایش مصرف، به اندازه افزایش درآمدمان نیست.” اگر بخواهیم به طور خلاصه بگوییم، فرض کینزی این بود که میل نهایی به مصرف، نرخ تغییر مصرف فرد به ازای یک واحد (برای مثال ریال یا دلار) تغییر در درآمد فرد، بزرگ‌تر از صفر ولی کوچک‌تر از یک است. هرچند که کینزی توانست به رابطه‌‍‌ای مثبت بین مصرف و درآمد برسد، ولی از پس تعیین شکل دقیق تابعی رابطه برنیامد. امکان دارد که یک ریاضی دان، برای تابع مصرف کینزی، شکل زیر را ارائه دهد:

تابع مصرف کینزی

این تابع، با هزینه مصرفی و همچنین درآمد، برابری می‌کند. این پارامترهای مدل، با ضریب‌های عرض از مبدا و شیب، برابر هستند. ضریب شیب، درواقع میل نهایی به حرکت است که در زبان انگلیسی به آن MPC می‌گویند و مختصر marginal propensity to consume است. این معادله از نظر هندسی، به این صورت است:

این معادله از نظر هندسی، به این صورت است

این معادله، رابطه و وابستگی مصرف و درآمد را به صورت خطی نشان می‌دهد. معادله آورد شده را می‌توان یک مثال از مدل ریاضی دانست که نشانگر رابطه میان مصرف و درآمد است و در اقتصاد، به آن تابع مصرف و  consumption function می‌گویند. به زبان ساده می‌توان گفت که مدل، مجموعه‌ای از معادلات ریاضی است. در صورتی که مدل ما تنها یک معادله داشته باشد، همانند مثالی که آوردیم، آن را مدل تک معادله یا single-equation model می‌نامیم. از طرفی در صورتی که مدل ما دارای بیشتر از یک معادله باشد، به آن مدل چند معادله‌ای یا multiple-equation model می‌گوییم.

در معادله‌ای که در بالا آوردیم، متغیری که در دست چپ علامت مساوی می‌بینیم، متغیر وابسته یا dependent variable است. آن دسته از متغیرهایی که در دست راست علامت مساوی هستند نیز، متغیرهای مستقل و independent و یا عبارت دیگر، متغیرهای توضیح‌دهنده explanatory هستند. بر این اساس می‌توان گفت که در تابع مصرف کینزی، مخارج و مصرف ما، یک نوع متغیر وابسته است و درآمد نیز، نوعی متغیر مستقل محسوب می‌شود. آموزش اقتصاد سنجی می‌تواند دانش شما درباره اقتصاد سنجی را افزایش دهد.

آموزش اقتصاد سنجی، خصوصیات مدل اقتصادی مصرف

قسمت قبلی این آموزش اقتصاد سنجی را به تابع مصرف کینزی که یک مدل ریاضی محض است اختصاص دادیم. مشاهده نمودید که مدلی که در بالا آوردیم، یک مدل خطی محسوب می‌شود. فرضی که در معادله بالا گرفته شده است، این است که بین مصرف و درآمد، یک رابطه دقیق برقرار است. ولی در جهان واقع و اقتصاد، این مسئله صادق نیست. دقت روابط بین متغیرهای اقتصادی در جهان واقع، چندان بالا نیست.

از این رو، مثلاً اگر قرار باشد نسبت به جمع‌آوری داده از هزینه مصرفی و درآمدِ برای مثال ۵۰۰ خانوار در کشور آمریکا اقدام کنیم و سپس داده‌های به دست آمده را در یک محور مختصاتی قرار دهیم که محور عمودی آن، هزینه‌ها است و محور افقی آن را درآمدها تشکیل می‌دهند، باید به این نکته توجه کنیم که ممکن نیست داده‌های همه این ۵۰۰ خانوار، روی خطی راست نشان داده شوند. دلیلش نیز مشخص است.

چون که تنها “درآمد” نیست که روی مخارج و هزینه اثر می‌گذارد. بسیاری از پارامترهای دیگر نیز بر الگوی مصرف تأثیرگذارند. مکان جغرافیایی محل زندگی، سن و سال فرد، الگوی فرهنگی او، دین و مذهب و بسیاری از پارامترهای دیگری ممکن است بر میزان مصرف هر خانواده اثر بگذارد. از این رو، اقتصاد دان باید تابع مصرفی قطعی را از طریق فرمول زیر اصلاح نماید.

تابع مصرفی قطعی را از طریق فرمول

شاید از چشمان ریزبین شما دور نمانده باشد که این معادله، با معادله قبلی فرق چندانی ندارد. تنها تفاوت این است که متغیری با عنوان u، به آخر آن افزوده شده است. متغیر u، نشانگر اختلال یا disturbance است. هرچند که به u، خطا یا متغیر تصادفی نیز می‌گویند. U، متغیری است که احتمال دارد تأثیرگذار باشد. علاوه بر آن، نماینده‌ای برای همه عواملی است که در هزینه تأثیرگذارند ولی صراحتاً مورد بررسی قرار نمی‌گیرند. معادله جدیدی که در بالا آوردیم، نوعی مدل اقتصاد سنجی محسوب می‌شود.

در صورتی که بخواهیم به صورت دقیق‌تر و فنی‌تر صحبت کنیم، این معادله، نوعی مدل رگرسیون یا regression خطی است. این طور به قضیه نگاه کنید که متغیر وابسته Y که نشانگر مصرف است، با متغیر مستقل Y که درآمد است، رابطه‌ای خطی دارد. ولی این ارتباط، دقت ندارد و به تغییرات فردی وابسته است. در صورتی که بخواهیم ساده‌تر از این صحبت کنیم، می‌توان این طور بیان نمود که هرچند این رابطه، خطی محسوب نمی‌شود، اما اقتصاددانان برای این که بررسی خود را راحت کنند، آن را به صورت خطی فرض می‌کنند.

البته فقط سهولت بررسی نیست اهمیت ندارد، بلکه یکی از دلایل دیگر این است که بتوانند در زمان آینده، از روی رابطه و برآوردهای مربوط به آن، به تصمیم‌گیری‌های اقتصادی بپردازند. در صورتی که قصد داشته باشیم با تفاسیر گفته شده، مدل اقتصادی تابع مصرف را در یک نمودار نمایش دهیم، به چیزی مشابه شکل زیر می‌رسیم. به u که در نمودار آمده توجه کنید.

مدل اقتصادی تابع مصرف را در یک نمودار نمایش دهیم

برای این که این مدل اقتصاد سنجی را مقایسه کنیم، یعنی برای این که مقادیر عددی را به دست آوریم، نیازمند داده‌های زیر هستیم. به طور کلی برای انجام تحلیل‌های اقتصادی، داده‌ها نقش مهمی دارند. می‌توانیم این داده‌ها را در جدول زیر ببینیم:

تحلیل‌های اقتصادی، داده‌ها نقش مهمی دارند

برآورد مدل اقتصاد سنجی

این قسمت از آموزش اقتصاد سنجی، به عنوان ادامه و مکمل قسمت‌های قبلی در نظر گرفته می‌شود و مدل اقتصاد سنجی را تخمین می‌زند. در قسمت قبل یاد گرفتیم که برای انجام برآورد، نیازمند داده‌ها هستیم، و برای این کار، یک جدول را در اختیار شما قرار دادیم. الان که داده‌ها را در دسترس داریم، در مرحله بعد باید پارامترهای تابع مصرف را برآورد کنیم. با برآورد عددی پارامترها می‌توانیم به تابع مصرف، محتوای تجربی بدهیم. اقتصاد سنجی، روش‌های متعددی برای به دست آوردن این برآورد ارائه می‌دهد. اما ابزار اصلی برای این کار، تکنیک آماری تحلیل رگرسیون است. تخمین‌های زیر را به کمک تکنیک آماری تحلیل رگرسیون و همچنین داده‌های قسمت قبل آموزش اقتصاد سنجی به دست می‌آوریم. تابع مصرفی، به این صورت است:

تابع مصرفی، به این صورت است

˄ که در بالای Y می‌بینیم، نشانگر برآورد بودن Y است. در واقع باید Y برآورد را به صورت “وای هت” بخواهیم.

تابع مصرف برآوردی یا تخمینی را می‌توانیم در شکل زیر ببینیم. علاوه بر آن، خط رگرسیون نیز در شکل زیر مشخص است.

خط رگرسیون نیز در شکل مشخص است

در شکل بالا، تطابق خط رگرسیون با داده‌ها، به خوبی انجام داده شده است؛ چون همان‌طور که می‌بینید، نقاط، خیلی به خط رگرسیون نزدیک هستند. در دوره زمانی این داده‌ها، MPC یا همان ضریب شیب، تقریباً ۰.۷۰ است. این یعنی در نمونه دوره، به طور میانگین، با هر افزایش درآمد یک دلاری، مخارج و مصرف تقریباً ۷۰ سنت افزایش داشته است. البته در شکل می‌بینیم که همه نقطه‌ها، درست روی خط رگرسیون جای نگرفته‌اند. اگر بخواهیم واضح‌تر بگوییم، طبق داده‌های ارائه شده، در میانگین هزینه به ازای هر افزایش درآمد یک دلاری، افزایشی ۷۰ سنتی هزینه را داریم.

آموزش اقتصاد سنجی – بررسی تئوری در اقتصاد سنجی

قصد داریم در این قسمت از آموزش اقتصاد سنجی، فرضیه و تئوری اقتصادی را مورد آزمایش و بررسی قرار دهیم. فرضی که در ابتدا لازم است بگیریم این است که مدلی که در قسمت قبل به وسیله داده‌ها و رگرسیون خطی به آن رسیدیم، به طور کامل بر طبق واقعیت است. الآن لازم است با ایجاد معیارهای مناسب ببینیم که آیا برآوردها و تخمین‌های بالا، مطابق توقعات ما از تئوری مورد آزمایشمان است یا نه. اقتصاددانان مثبتی مثل میلتون فریدمن (Milton Friedman) بر این باورند که تئوری و فرضیه‌ای که مطابق شواهد تجربی نباشد را نمی‌توان برای تحقیقات علمی به کار برد و قبول کرد. همان‌طور که در ابتدای مقاله آموزش اقتصاد سنجی گفتیم، کینزی توقع داشت که MPC، مثبت و در عین حال پایین ۱ باشد. در مثالی که ما ارائه دادیم، MPC تقریباً ۰.۷۰ است. تا الان، عددی که به دست آورده‌ایم، تئوری ما را مورد تأیید قرار می‌دهد.

ولی پیش از این که مثال خود را به عنوان مهر تاییدی بر تئوری مصرف کینزی در نظر بگیریم، لازم است این سؤال را بپرسیم که آیا این برآورد، در حدی کمتر از ۱ است که ما را راضی کند که این نتایج، به صورت تصادفی به دست نیامده‌اند؟ علاوه بر آن، آیا این پایین ۱ بودن، بر اثر داده خاص موجود در آزمایش ما نیست؛ در واقع قصد ما این است که بفهمیم آیا ۰.۷۰ از لحاظ آماری هم پایین ۱ است یا نه؟ اگر این طور باشد، احتمال دارد که به نفع تئوری کینزی باشد. تأیید یا رد نمودن تئوری‌های اقتصادی بر پایه شواهد نمونه، که مثالی برای آن آوردیم، یک شاخه از نظریه آماری محسوب می‌شود که تحت عناوین استنتاج آماری یا statistical inference و آزمایش فرضیه یا hypothesis testing معروف است. در طی آموزش اقتصاد سنجی، این فرآیند استنتاج را زیاد خواهید دید.

کلام آخر در مورد اقتصاد سنجی

در مقاله آموزش اقتصاد سنجی، با مبحث اقتصاد سنجی و مسائل مربوط به آن، آشنایی پیدا کردید. در این آموزش، از یک مثال واقعی مشهور به نام نظریه مصرف کینزی استفاده نمودیم تا به درک بهتر اقتصاد سنجی کمک کنیم. یک مدل ریاضی محض از این نظریه آوردیم و پس از آن، سعی کردیم با اضافه نمودن یک متغیر اختلال (خطا)، به یک مدل اقتصادی دست پیدا کنیم. به وسیله اقتصاد سنجی توانستیم خصوصیات مدل مصرف را مورد بررسی قرار دهیم. سپس، مقادیر متغیرهای مستقل موجود در معادله مدل اقتصادی را به دست آوریم تا این مقادیر را برآورد نموده و مقادیر عددی را به دست آوریم. البته به خوبی می‌دانیم که آموزش اقتصاد سنجی، مباحث خیلی بیشتری را در برمی‌گیرد که می‌توانید با تهیه آموزش‌های پیشرفته، آن‌ها را فرا بگیرید. در پایان پیشنهاد میکنم با مراجعه به لینک زیر آموزش اقتصاد سنجی فضایی فرادرس را دریافت کنید.

لینک کوتاه : https://eghtesadafarin.com/?p=238322

برچسب ها

💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید

مجموع دیدگاهها : 1
  1. اقتصادسنجی با مطالعهٔ نظام‌مند پدیده‌های اقتصادی با استفاده از داده‌های مشاهده‌شده سر و کار دارد.
    https://fa.wikipedia.org/wiki/اقتصادسنجی

📜 قوانین ارسال نظرات کاربران
  • دیدگاه های ارسال شده شما، پس از بررسی توسط تیم اقتصاد آفرین منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی توهین، افترا و یا خلاف قوانین جمهوری اسلامی ایران باشد منتشر نخواهد شد.
  • لازم به یادآوری است که آی پی شخص نظر دهنده ثبت می شود و کلیه مسئولیت های حقوقی نظرات بر عهده شخص نظر بوده و قابل پیگیری قضایی می باشد که در صورت هر گونه شکایت مسئولیت بر عهده شخص نظر دهنده خواهد بود.